عطا ملك جوينى

631

تاريخ جهانگشاى جوينى ( فارسي )

فارسى و عربى و ايغورى ( به خطّ ايغورى ) و مغولى ( به خطّ مغولى ) نوشته و در آخر آن رقم كرده : « و كتبه العبد الرّاجى رحمة ربّه و عفوه و غفرانه و كرمه محمّد بن عمر بن حسن بن محمود بن عبد العزيز السّمرقندى المعروف [ ب ] محمّد بخشى بماردين المحروسة فى تاريخ اوّل جمادى الآخر سنة اربع و عشرين و سبعمائة رحم اللّه من ترحّم الى [ ظ : على ] كاتبه و عفا اللّه عنه و لسائر المسلمين آمين ربّ العالمين » . 8 - نسخهء ط 9 - نسخهء ى 10 - نسخهء ك امّا نسخهء ط عبارت است از سوادى از نسخهء جهانگشاى موجوده در كتابخانهء موزهء بريطانيّه در لندن به علامت « شرقى 155 « 1 » » ( فهرست ريو ج 1 ص 160 - 161 ) . نسخهء اصل لندن كه راقم سطور خود آن را به دقّت مطالعه كرده نسخه‌ايست به غايت جديد و به غايت سقيم و مشحون از اغلاط فاحشه و تحريفات فاسده و سقط و افتادگىهاى بسيار و تاريخ كتابت آن در ماه ربيع الثّانى سنهء 1277 است و داراى 275 ورق است به قطع وزيرى بزرگ و خطّ نستعليق هندى . براى بقيّهء وصف آن نسخه رجوع شود به فهرست سابق الذّكر ريو . و نسخهء حاضرهء ط كه گفتيم فقط سوادى است از نسخهء مذكورهء لندن سابقا متعلّق بوده به مأسوف عليه ادوارد براون مستشرق مشهور انگليسى و به خطّ دو كاتب مختلف است كه به خواهش آن مرحوم بالمناصفه اين نسخه را از روى نسخهء لندن براى كتابخانهء او استنساخ كرده‌اند : يكى عارف بيك حيدر پاشازاده از ترك‌هاى عثمانى سابق كه از اوّل كتاب الى ص 440 ( اواخر جلد دوّم ) به خطّ اوست . و ديگرى يكى از اهالى هند موسوم به مولوى محمّد بركة اللّه بهوپالى كه از ص 441 الى 748 كه آخرين صفحهء كتاب است به خطّ كاتب اخير است . نسخهء حاضر بالطّبع داراى همان اغلاط و تحريفات و سقطهاى نسخهء منقول عنها يعنى نسخهء سابق الذّكر لندن است به علاوهء اغلاط لا تعدّ و لاتحصاى ديگر و تصرّفات خودسرانهء بسيار كه كاتب هندى در نصف اخير كتاب كه به خطّ اوست ( و حاوى جلد سوّم است كه محلّ احتياج ماست ) از خود در هر قدم و هر موقع علاوه كرده است . ولى نصف اوّل كتاب كه به خطّ كاتب ترك است ازاين‌گونه اغلاط الحاقى مصون و تقريبا سوادى است مطابق با اصل . تاريخ كتابت نسخهء حاضره ماه اكتوبر سنهء 1902 ميلادى است و خطّ آن خطّ نستعليق زشت ولى خوانا و به قطع وزيرى عريض و داراى 748 صفحه است .

--> ( 1 ) - Or . 155 ( voir Catalogue of the Persian manuscripts in the British Museum , by Charles Rieu , London , 1879 - 1883 ) .